كیفیت مرغ گوشتی مسئله‌ای پیچیده و در برگیرنده جوانب مختلف است. به عنوان مثال شكل بدن، بازدهی گوشت سینه و كیفیت گوشت از جنبه‌های مهم موثر در كیفیت مرغ گوشتی هستند. با وجود عوامل تنظیم كننده متعددی كه برای دستیابی به این كیفیت وجود دارند، تغذیه به ویژه تاثیر متقابل تغذیه و سایر عوامل محیطی و ژنتیكی نقش مهمی در این میان ایفا می‌كنند.
در این مقاله سه مثال برای تصویر كردن راههای مختلف اصلاح یا كنترل كیفیت مرغ گوشتی آورده شده است. این سه مثال نكات زیر را در بر می‌گیرند:
1. تاثیر متقابل اسیدهای آمینه جیره غذایی و ژنوتیپ
2. چربیهای تغذیه‌ای و تركیب اسید‌های چرب در مرغ
3. تغذیه اولیه جوجه‌های تازه از تخم در آمده
1. تأثیر متقابل اسید‌های امینه تكمیلی جیره غذایی و ژنوتیپ
اسید‌های آمینه از شاخص‌های عمده اجزای گوشت مرغ می‌باشد، به نحوی كه چربی شكم و بازدهی گوشت سینه تحت تاثیر سطح این مواد در خون قرار می‌گیرد. از میان اسید‌های آمینه، لیزین با تاثیرات ویژه برروی تركیب لاشه شناخته شده است. كمبود لیزین منجر به تحلیل بیشتر عضلات سینه در مقایسه با سایر عضلات بدن می‌شود. نتایج مقدماتی در تحقیقات نشان داده‌اند كه كمبود لیزین همچنین بر با كاهش PH و قابلیت نگهداری آب بر كیفیت عضلات سینه تاثیر سو می‌گذارد. تركیب بدن مرغ گوشتی را همچنین می‌توان توسط تكنیك‌های انتخاب ژنتیكی اصلاح نمود به نحوی كه كارخانه‌های اجداد با اتخاب‌های ژنتیكی، ژنوتیپ‌هایی تجاری ایجاد كرده‌اند كه در جهت افزایش بخشهای اصلی در لاشه همراه با بازدهی بیشترگوشت سینه و چاقی كم‌تر اصلاح شده‌اند. حال سؤال این است كه چگونه پاسخ بدن به اسید آمینه تكمیلی تحت تأثیر انتخاب ژنتیكی قرار می‌گیرد. مقایسه بین نژادهای سبك و سنگین تأثیر متقابل ژنوتیپ و تغذیه را نشان می‌دهند. در واقع مرغهایی كه از نظر ژنوتیپ سبك هستند بیش از مرغهای چاق به رژیم‌های حاوی پروتئین خام كمتر یا اسید آمینه ضروری كمتر حساسیت نشان می‌دهند . همچنین استفاده از اسید‌های آمینه رژیم غذایی توسط ژنوتیپ لاغر بهتر انجام می‌گیرد. این مسئله توسط پژوهش‌های متعدد تایید شده است
2. چربیهای غذایی و تركیب اسیدهای چرب در مرغ
چربیها و روغنها در رژیم غذایی طیور در درجه اول به عنوان محتویات پر انرژی رژیم مطرح هستند. هر چند كه اسید‌های چرب غذایی نقش مهمی در تركیب اجزای لاشه مرغ گوشتی ایفا می‌نمایند. تركیب شیمیایی چربیها و روغنها بسیار متغیر می‌باشند. روغنهای گیاهی دارای اسید چرب اشباع نشده بیشتری نسبت به چربی حیوانی می‌باشند.
به طور واضح نوع چربی اضافه شده به رژیم تأثیری عمیق برروی تركیب اسید چرب در چربی شكم دارد. در واقع تركیب اسید چرب در چربی شكم ارتباط نزدیكی با چربی‌های غذایی دارد.
همچنین به شیوه مشابهی محتوای اسید چرب در چربی عضلات منعكس كننده تركیب چربی تغذیه‌ای می‌باشد. بنابراین امكان این مسئله وجود دارد كه گوشت مرغ را با اسید‌های چرب خاص. مانند روغن ماهی، كلزا یا تخم كتان در رژیم تقویت نماییم. از نقطه نظر تغذیه‌ای این مسئله در تغذیه انسان هم جالب است كه سری اسید‌های چرب ذكر شده اثر حفاظتی در مقابل بیماریهای قلبی-عروقی نظیر تصلب شرایین یا ایجاد لخته در عروق ( ترومبوز ) دارند. با این وجود تقویت و غنی سازی یاد شده منجر به ایجاد چربیهای مایع بیشتری می‌گردد كه از نظر بصری و از نظر تكنولوژیك برای كیفیت گوشت مرغ مضر می‌باشند. از آنجایی كه اسید‌های چرب اشباع نشده بخصوص اسید‌های چرب اشباع نشده به اكسید شدن بسیار حساس می‌باشند كیفیت حسی این محصول هم ممكن است تغییر نماید (بو و طعم). برای غلبه بر این مشكل می‌توان به رژیم غذایی مرغ ویتامین E اضافه نمود كه یك ماده ضد اكسیده كننده (آنتی اكسیدان) است.
نكته قابل نتیجه گیری این كه با این هدف كه نیازهای كیفی گوشت مرغ برای كشتارگاهها و مصرف‌كنندگان برای كشتارگاه و مشتریان برآورده گردد می‌توان محتوای اسید چرب لاشه را در مرغها اصلاح نمود.
3. تغذیه اولیه در جوجه‌های تازه از تخم در آمده
مرغ گوشتی از لحاظ فیزیولوژیك در حال حاضر در زمان سریعتری به وزن كشتار می‌رسد و هفته اول پس از هچ سهم بزرگتری از كل دوره زندگی مرغ را تشكیل می‌دهد (20% ). در عمل فرایند‌های جوجه‌كشی و حمل جوجه با تأخیری 10 تا 60 ساعته در تغذیه جوجه همراه است. -هرچند كه به نظر می‌رسد مواد غذایی موجود در باقیمانده زرده كه در طی دوره جنینی استفاده نشده برای تأمین غذا در طی دوره بی غذایی مفید باشد ولی این منبع سهم ناكافی در نیاز‌های تغذیه‌ای برای نگهداری و رشد در جوجه‌های گوشتی دارد. در یك برررسی تحقیقی بر روی جوج‌هایی كه با تأخیر 48 ساعته در تغذیه مواجه بوده‌اند، مشخص شد كه رشد كلی بدن جوجه‌ها تا زمان شروع تغذیه با تأخیر همراه بود و وزن بدن در 6 روزگی 25% كمتر از جوجه‌هایی بود كه تغذیه اولیه در آنها شروع شده بود.
به علاوه تأخیر در شروع تغذیه در روزهای اول زندگی در رشد عضلانی به ویژه در عضلات سینه تاثیر می‌گذارد به نحوی كه وزن عضله سینه در جوجه‌هایی كه 48 ساعت اول پس از هچ با گرسنگی مواجه‌ بوده‌اند در 4 روزگی به 50% وزن مطلوب می‌رسد.
تغذیه زودرس جوجه‌های تازه از تخم درآمده توجه زیادی را در دهه گذشته به خود جلب كرده است. شروع تغذیه پس از دوره بی‌غذایی به برای جبران عقب ماندگی وزن‌گیری در وزن بدن یا وزن عضلات سینه كافی نیست و به تمهیدات بیشتری برای جبران این عقب‌ماندگی نیاز است. گرسنگی در زمان بحرانی رشد جوجه‌ها ممكن است اثرات دراز مدت در كارایی و تشكیل گوشت داشته باشد به همین علت تغذیه زودرس پس از درآمدن جوجه‌ها برای كاهش این سوء ‌اثرات توصیه می‌شود (برای مثال اضافه كردن غذا به جعبه‌های حمل جوجه). همچنین تغذیه زودرس ممكن است پس از دوره گرسنگی بر روی عوامل محیطی و تغذیه‌ای كه در رشد جوجه‌ها موثر هستند نقش داشته باشد. تلاش بر این است كه رژیم‌هایی فراهم شود كه بتواند به شكل جزیی یا كلی بر نتایج تاخیر تغذیه تاخیری غلبه نماید و به همین علت درك عواقب زودرس و تأخیری در رشد عضلات و متابولیسم بدن مرغ ضروری می‌باشد.
مواردی كه مطرح گردیدند بایستی برای كل دوره تولید تصمیم داده شود. هدف با تحول جاری در اولویت‌های پرورش مرغ گوشتی تولید مرغهای سنگین‌تر با میزان رشد سریعتر نیست - كه منجر به ایجاد مرغهایی با میزان چربی بالا و مشكلات متابولیك و اختلالات پا ناشی از آن می‌شود - بلكه هدف كنترل رشد عضلانی و وزن بدن ( به خصوص در عضلات سینه ) در كل دوره زندگی مرغهای گوشتی است. بنابراین بایستی با اتخاذ استراتژی‌های تغذیه‌ای تغذیه مرغها به حد مطلوب برسد. یك رویكرد كه در این مقاله نیز به آن اشاره شده است تنظیم كوتاه و میان مدت گردش كار پروتئین و جایگزین آن در بدن است. در عمل منظور از این فعالیتها، معرفی دیدگاههای جدید در كنترل تغذیه مرغهای گوشتی جوان است كه شامل سه مرحله می‌گردد: تحریك زودرس در طی هفته اول، محدودیت رژیم از هفته اول تا سوم و به دنبال آن مطلوب رسانی تغذیه با در نظر گرفتن صرفه اقتصادی پس از هفته سوم. با این الگو تعیین كمی و كیفی تاثیرات تغذیه بر كارایی، فرم بدن و كیفیت گوشت نیاز به اندازه‌گیری‌های دقیق دارد.

چاپ مقاله   ارسال به دوستان     لینک به مقاله